Klokken vormen en gieten - aflevering 8.1, 8.2 en 8.3

Aflevering 8.1 - HOE EEN AMBACHT HERLEEFDE IN 1947

Toen 1829 de stadsklokken- en geschutgieterij aan het Molenpad, waar eens de beroemde Gebr. Hemony werkten bij opbod werd verkocht, nam de Fa. Zimmer een deel van de inventaris over en werden er nog enige tijd aan het Raamplein, waar het bedrijf toen gevestigd was, klokken gegoten.
Toch duurde het meer dan een eeuw voordat er voor het eerst weer December 1947 een klok gegoten werd.
Dat vond plaats aan de Korte Bleekerstraat in Oud -West bij de Fa. Zimmer en "Soli Deo Gloria" werd de naam van de klok. ( Het complete randschrift luidde "Js. Zimmer & Zoon me fecit A.D. 1947 Amstelodami. Soli Deo Gloria")
Die herleving van dit oude ambacht kwam niet uit de lucht vallen. Al in 1938 hield de ijzergieterij zich bezig met het lassen van gescheurde klokken.
Een lastig karwei dat met veel geheimzinnigheid omgegeven was. In elk geval moest de scheur uitgeboord worden tot een sleuf van paar cm. met een lengte van soms een halve meter afhankelijk van de lengte van de scheur. Daarna werd het geheel tot honderden graden verhit om de spanning er uit te halen en in het bijzijn van de opdrachtgevers voorzichtig gelast en door stapsgewijs keuren de juiste klank te bereiken. In 1938 lukte het voor het eerst en na veel experimenteren volgens een Zweeds procedé om een klok met behoud van zijn oorspronkelijke klank te reparen. In Oostzaan waar deze klok thuis hoorde werden vervolgens de bewoners door klokgelui aangenaam verrast, want aanvankelijk kon niemand zo'n reparatie uitvoeren. Dankbare brieven uit Oostzaan waren het gevolg van deze uit de hand gelopen hobby van Zimmer.
Hierna volgde een klok uit Veendam met gelijk succes, maar was voorlopig het einde aan klokken repareren. Wereldoorlog II was uitgebroken en materiaal werd schaars en men moest daardoor stoppen.
Daar bleef het niet bij; "ingeluid" door Anton Mussert leider van de N.S.B. die op enig moment een klok aan Hermann Göring aanbod voor de Duitse oorlogsinspanning, werden er links en rechts de kerken van hun klokken beroofd en 400 ton aan klokken naar Duitsland vervoerd. Enkele keerden welliswaar al dan niet beschadigd terug en dat vermeerde slechts het aantal te reparen klokken, waarmee na de bevrijding de Fa. Zimmer overspoeld werd. In 2 jaar tijds herstelden ze al 40 stuks en nog 60 stonden op stapel.
Hierdoor geïnspireerd besloot de directie om ook weer klokken te gaan gieten en zo werd dus in alle beslotenheid de eerste klok beboren, een bes-klok van 450 kg.
Alle toen bestaande kranten van "De Waarheid" tot "De Tijd" hebben hier hun aandacht aan besteed.
Het was de eerste van een lange rij van wel 110 klokken die het bedrijf verlieten voor een definitief onderkomen.



Aflevering 8.2 - HET VORMEN EN GIETEN VAN KLOKKEN - Persoonlijke notities van C. Snijders - Chef gieterij

DE SPIL
De spil moet zo bevestlgd worden dat deze zonder speling toch sepel kan draaien.
Hiervoor wordt in de grond een taatspot geplaatst, zuiver horizontaal en vertikaal.
loodrecht daarboven, afhankelijk van de grootte van de klok, wordt een steunpunt gemaakt, waar een los lager aan bevestlgd kan worden.

DE GRONDPLAAT
Dit is de plaat waarop de kern van de klok gevormd wordt; de grootte van de plaat is afbankelijk van de grootte van de klok.
Een plaat voor een klok tot 400 kg heeft 3 oren, boven de 400 kg 6 oren, waarvan 3 met gaten voor paspennen.
Deze oren doen tevens dienst bij vervoer, om aan te kunnen pakken.

HET STELLEN VAN DE GRONDPLAAT + PLUS MUURTJE
Wij metselen eerst een muurtje van 1 steen breed en 3 stenen hoog gelijk aan de buitendiameter van de grondplaat.
Waarbij aan 2 zijden in dit muurtje een opening van ongeveer 30 cm. voor het stoken wordt uitgespaard.
De kern en de valse klok worden n.l. van binnen uit gestookt met houtskool.
Het muurtje en grondplaat moeten centrisch om de taatspot liggen.

STELLEN VAN DE SCHABLOON
Hoewel bij ieder onderdeel van het klokken vormen de grootst mogelijke nauwkeurigheid moet worden toegepast, is het stellen van de schabloon op de spil het aller belangrijkste.
Hiermee wordt de zuiverheid van de klok bepaald, zowel wat de maat als de toon betreft.
Hiervoor gebruikt men 2 speermaten, een voor de grootste diameter en 1 voor 2/3 van de hoogte van de klok, staat op de schabloon aangegeven.

DE SCHABLOON
Deze bestaat uit 2 delen.
Een als binnenmaat (kern) dan wordt de rip (zgn. valse klok) afgenomen en buitenmaat getrokken.

VORMMATERIAAL KERN - BINNENKANT KLOK
1. 5O% geelzand en 50% duinzand.
- Leem, zowel voor leemstenen als voor metselleem.
- Zoals gebruikelijk hennep toevoegen.
2. Cementzand, 6 delen rivierzand en 1 deel Portland.
3. Kernspijkers.
4. Uitgegloeid ijzerdraad.
5. Gezeefd leem, 1/8 zeef.
6. Terricot; witsel om vorm een mooie huid te geven

LEEMSTENEN
Deze worden van leem in daarvoor bestemde kernraampjes.
Grootte hangt af van grootte van de klok.
De leem wordt bereid in kollergang met toevoeging van water, niet te nat.
De leemstenen worden in de stoof gedroogd 150 graden C.

HET VORMEN
1. Leemstenen
2. Taatspot en lager plaatsen
3. Spil stellen
4. Schabloon plaatsen
5. Muurtje metselen
6. Grondplaat plaatsen
7. Kern metselen
8. Kern stoken
9. Kern witten
10. Valse klok metselen (haak ingieten, vaste leem)
11. Valse klok stoken
12. Was randen. Letters en sierrrand aanbrengen.
13. Bovenring of mantelring plaatsen met 3 geleide pennen op grondplaat.
14. Mantel metselen.
15, Drogen.
16. Mantel met bovenring afnemen.
17. Valse klok verwijderen (maten controleren)
18. Kern en mantel nogmaals drogen.
20. In huis stampen.


VORMEN VAN DE KERN
Binnen 2 cm. van de schabloon worden leemstenen aangebracht, die door middel van plastische leem op elkaar bevestigd worden.
Dit wordt vanaf de grondplaat tot kop opgebouwd, op de kop blijft een gat van ca. 10 cm. uitgespaard om de spil te kunnen verwijderen,
bedoeld als trekgat bij het stookproces en om de taatspot schoon te maken.
Hier na worden tussen de voegen van de stenen kernspijkers op ca. 6 cm. van elkaar aangebracht op ca. 3 mm. afstand van de chabloon.
De kernspijkers verbinden wij door 1/2 mm. dik uitgegloeid binddraad, zodanig dat op de leemstenen een vlechtwerk ontstaat.
De ruimte van 2 cm. tussen leemstenen en chabloon wordt door middel van de chabloon volgetrokken met cementzand (6 delen zand met 1 deel Portland)
Dit moet binnen 2 uur gebeuren omdat anders het cementzand opdroogt.
Als het geheel goed vast opgetrokken is, trekken we na eerst de schabloon goed schoongemaakt te hebben, met een 1/8 zeef papleem na.
Niet te lang trekken anders gaat schabloon happen in leem en wordt de kern lelijk. Het is een hele toer om de juiste verhouding te vinden, maar het kan.


HET DROGEN VAN DE KERN
Dit moet geleidelijk gebeuren, met een zacht vuurtje van houtskool en later door briketten toe te voegen.
Als de leemstenen overal even ver van de schabloon af liggen is er de minste kans op scheuren.
Er moet met een zacht vuurtje ongeveer 17 uur gestookt worden, hoofdzakelijks s'nachts om tijd uit te sparen.


HET AANBRENGEN VAN TERRACOTE
De volgende morgen plaatsen wij na al het vuur te hebben verwijderd, de schabloon weer in de taatspot en halen deze weer over de kern.
Schraapt de kern dan is dat een teken dat de kern iets is ingezakt, doordat het cementzand niet sterk genoeg is geweest.
Dat is de verklaring van schrapend geluid van zand, want als alles volgens plan verloopt, loopt hij er rustig overheen.
We gooien nu de 24 uur van te voren klaargemaakte terracote met een busje langs de schabloon, die we met de hand om de kern heen draaien.
We krijgen dan een zeer fraaie mooie gladde witte kern. De schabloon weer tijdig afnemen om happen te voorkomen.
Terracote kan slechts eenmaal aangebracht worden; proberen we het toch en draaien we een laagje na, dan wordt het er onherroepelijk af gegoten.
We laten de kern nu even rustig drogen en verwijderen onderhand de rib (valse klok) van de schabloon.


VALSE KLOK
We plaatsen de schabloon aan de spil weer in de taatspot; nu zonder ribben en gaan de zgn. valse klok maken.
Omdat we terracote gebruiken i.p.v. grafiet, hoeven we de kern niet meer te beplakken met kranten.
Terracote neemt als het droog is geen vocht meer op, dus de valse klok kan direct op de terracote opgetrokken worden.
De leem moet nu zo droog mogelijk opgezet worden, met dezelfde samenstelling als de leemstenen, om scheuren te voorkomen,
want als er iets glad moet zijn dan is dat de valse klok. De leem wel zo vast mogelijk opzetten, anders valt hij van de terracote naar beneden.

De valse klok wordt tot aan de schabloon direct volgetrokken met vaste leem.
Eerst nadat nadat de schabloon geheel gereinigd is, gaan we deze pas voltrekken met fijn leem.
Zorg in elk geval voor 2 emmers gezeefde leem (1/8 zeef), want als het niet genoeg is de eerste keer,
kan men hem afbreken en van voren af beginnen daar het niet meer goed komt. Niet te lang met de schabloon trekken, denk om happen.

Dan met een zacht vuurtje weer stoken tot de volgende morgen ( zie stoken kern). Men kan het beste net als bij de kern, de volgende morgen
de valse klok met terracote natrekken, i.p.v. hem geheel met was in te smeren.
Ten eerste is het met was altijd zoeken om de juiste verhouding parafine en was te vinden.
Ten tweede moet de valse klok steeds op temperatuur gehouden worden en het is een feit dat de was op de valse klok gesmeerd altijd te dik uitvalt,
waardoor er veel nabewerking nodig is, wat bij terracote niet het geval is. Drogen met gemiddeld 10 - 12 briketten tot 400 kg klok en 16 - 18 briketten er boven.


RANDSCHRIFT EN VERSIERING
Nadat de valse klok droog gestookt is, worden de handschriften opgebracht.
(Bij Zimmer door baas Warnaar, modelmakerij, die ook de sierranden en letters vervaardigde)
Voor de letters heeft hij een soort griffeldoos, waar hij overeenkomstig de aanvraag, verschillende letters kan inzetten.
Als voor beeld Paasklok; men neemt dan de letters P.A.A.S.K.L.O.K.
Ieder blokje heeft een aparte letter die hij natuurlij naar willekeur in het doosje kan plaatsen.
Als de benodigde letters in het doosje zitten, blijft boven de letters een wasband staan van ca. 1 mm.
Men giet dan de letters en het bovenbandje vol, strijkt dan het geheel af en als men het bandje er uitlicht heeft men een bandje van 1 mm. waarop zich de letters bevinden.
Met het randje van 1 mm. is met de chabloon rekening geboudel.
Dit valt ln de valse klok gelijk met de klok, zodat alleen de letters uitsprlngen.
Voor sierranden gebruikt men hetzelfde systeem, alleen zijn hiervoor natuurlijk diverse vaste vormpjes aanwezig.
Dit alles wordt gemaakt van gewone fabricatie-was.
Voor de ronde sierrandjes onder en boven aan de klok, zijn in de valse klok halve cirkeltjes getrokken van 2- 3- 4 of 5 mm.
Hier wordt dun wasdraad ingelegd van de vereiste dikte, alles in de handel verkrijgbaar.
In valse klokken wordt een zgn. hijschoog gevormd.


VORMEN MANTEL
We plaatsen op de grondplaat de zgn. mantelring door middel van 3 geleidepennen. Tussen de ringen wordt eerst een laag van ongeveer 3 cm. kneedbare leem gelegd,
waarna de mantelring hier stevig tegen aan wordt gedrukt. De mantelring wordt, ook al is er weinig speling tussen de pennen , toch met zon geplaatst.
Om de ring niet aan één kant meer door te laten zakken dan aan de andere kant, plaatsen wij 3 blokjes onder mantelring van ongeveer 2 cm. hoog



Tegen de klok brengen wij nu sierleem, wat bestaat 3 delen oud Brussels zand, 3 delen nieuw Brussels zand, 1 deel Portland, 1,25 deel gezeefd rivierzand en 0,25 deel houtskoolpoeder.
Dit geheel wordt gezeefd door een 1/16 zeef en tegen de klok opgebracht. Achter de sierleem komt de normale plastische leem.
Wij gooien nu op de 2 cm. leem; leggen de sierleem er op en schuiven die stevig in de plastische leem die achter de sierleem zit.
Zo metselen laag voor laag naar boven tot wij gelijk zijn met bovenkant valse klok.
Wij plaatsen de spreidtappen (zie tekening 6) en de opkomer en metselen dan door tot ongeveer 3 stenen boven de kOp.


DROGEN VAN DE KLOK

Het geheel een hele nacht laten staan. Dan in droogstoof niet te hard laten branden 1e eerste nacht, de 2e nacht harder stoken.
Uit de stoof wordt de klokenvorm op een zacht en waterpas bed gezet. De mantelring wordt dan met de 3 potige balans (3 haken en 3 ogen) zuiver wa'trpas afgelicht.
Zorg dat de pennen ingesmeerd zijn met grafiet en dat zij niet blijven steken
Grondplaat voor het afhijsen, tekenen op mantelplaat.
Meestal blijft het onderste gedeelte tot sierranden op de kern staan.
De rest van de valse klok bliJft In de mantel hangen.Dit wordt,nadat de mantel op een paar hoge schragen is geplaatst, voorzichtig verwijderd.
Wij lopen de mantel (buitenvorm) nu na of er geen onregelmatigheden in de vorm aanwezig zijn; goed en nauwkeurig bekijken.
Dan wordt de vorm gezwart met 3/4 deel mager of zilver grafiet en 1/4 deel vette of Boheemse grafiet, desnoods vermengd met wat keukenstroop (zachte kwast gebruiken).

Het zwart ongeveer 1 uur laten intrekken, dan de vorm; geheel bestrijken, behalve de sierranden.
De vorm moet gezwart worden alo hij handwarm is, opgestreken als hij koud is, anders trekken wij het zwart eraf.
De kern die nu op het waterpas bed staat wordt gevuld met cokes 3 tot 2/3 van de hoogte. De rest wordt tot 10 cm. van de bovenkant vol gestampt met oud Brusselszand.
Daaropo maken wij een koek van fijn gezeefd cementzand die wij in de natuur laten drogen, zodat een mooie gelijkmatige kop van de kern ontstaat.
Deze koek wordt verstevigd met kernnagels van 6".
De kern hoeft niet meer nagedroogd te worden; de mantel wel i.v.m. zwarten; 15 - 25 briketten daarvoor halen we de mantel vant de schragen en laten hem op een paar ballasten zakken.

De volgende dag wordt de mantel door middel van de geleidepennen over de kern geplaatst. Let op de merkstrepen (grond- en mantelplaat) en dat alle onzuiverheden verwijderd zijn.

INSTAMPEN

Om de vorm wordt een stalen cylinder geplaatst, welke binnen de gaten van de oren staat en ongeveer boven 30 cm. boven de vorm de klok uitkomt.
De cylinder wordt laag voor laag stevig aangestampt met Brusselse aarde, dit kan niet stevig genoeg zijn, tot ongeveer 1 cm boven de cylinder.
Dan wordt de dekplaat die in het midden een uitsparing heeft voor de tappen en opkomers door te laten die natuurlijk voor het instampen geplaatst zijn.
Tussen kop van vorm en dekplaat plaatsen wij nog ballasten om de opwaartse druk op te vangen.
Bij dekplaat goed opletten dat gaten boven mantel en grondplaat van gat uitkomen, voor de trekbouten.

Voordat wij de trekbouten aantrekken, plaatsen wij eerst spieën tussen cylinder en dekp1aat, omdat de boel niet in elkaar getrokken zal worden.
Verder moeten we nu op de dekplaat een grote ruime gietbak maken, zodat wij met een behoorliJke snelbe1d kunnen gieten. Gietbak aan voorkant gelijk houden met dekplaat.
Tappen pas op laatste moment verwijderen, zodat de klokkevorm schoon blijft.

Klokkenbrons 80% rood en 20% tin - smelttemperatuur 1100 graden Celsius - giettemperatuur 900 graden Celsius

Pannen rood heet voorverwarmen.
Kraanhoogte controleren.







Aflevering 8.3 - GIETNUMMERS EN RANDSCHRIFTEN

gietnr. opschrift
1 SOLI DEO GLORIA J.ZIMMER &ZONEN ME FECIT AMSTELODAMI AD 1947
2 NOSTRA DOMINA iMMACULATA DE LOURDES O.P.N.
3 hergoten = 5
4 AD COELUM VOCO ST.MARGARETHA MARIA DEFENDE CHRISTI ECCLESIAM CONTRA INIMICOS ET
DUC OMNIS IN VIAM SALUTIS EGM A/D HOEF ANNO 1948
5 DESENCENDIT RESURREXIT
6 JOSEPH
7 AGNES IS MIJN NAAM-GOD ZAL IK LOVEN-DE LEVENDEN ROEPEN-DE DODEN BETREUREN
8 ANTONIUS
9 H. BONIFATIUS EN GEZELLEN BID VOOR DE PAROCHIE
10 ANGELA
11 NOMINE RENOVATA DULCE SONANS MEA EST CONVOCARE FIDELIS AD RENOVANDAS AMICITIAS
SOCIETATEM AC PIETATE BADHOEVEDORP 23 MEI 1948
12 GERTRUDIS MARIA 1948
13 ,,SANCTA MARIA, CUJUS NOMEN ACCEOI, ESTO PIA MATER NOSTRAE GREGI'' DONATORUS: PETRUS
SMEETS, GERTRUDIS ET HENRICUS ET THEDORUS JOOSTEN 1948 OHE EN LAAK
14 AVE MARIA
15 MCMXLIII IN GRIME MACHT UT FRJEMD KONTREI, STIEL D'ALDEYNNEARE TIID HJIR WEI. NOU KLINKT
MYN LUD OER 'T HIELGED, ROPT 'T MINSKDOM OP TA TANK EN BED MCMXLVIII
16 EGO PANCRATIUS VIVOS ET MORTUOS DOMINI COMMENDO ANNO 1948
17 S.ISIDORUS VOCOR SALVA NOS DONO DEI 15-8-48
18 H MARTINUS BID VOOR ONS
19 onbekend
20 MARIA, PROTEGE PRECE PIA, QUOS CONVOCO MARIA
21 ,,SANCTE JOSEPH, CUJUS NOMEN ACCEPI, PROTEGE HUJUS PAROECIAE FIDELIS DEI'' DONATORES:
BEATRIX ET MATHEUS GRAUS 1948 OHE EN LAAK
22 MARIA VOCOR IN NOMINE JESU PULSOR 15-8-48
23 S. JOSEF NOS VIVOS DUC NOSQUE IN MORTE TUERE 15-8-48
24 H. JOSEPH, BESCHERM OOST MAARLAND 1948
25 H. SEBASTIANUS B.V.O.
26 H. REMIGIUS B.V.O.
27 DE LEVENDEN ROEP IK, DE DOODEN BETREUR IK, LAAT DE ONDERLINGE BIJEENKOMSTEN NIET NA
28 CLeMens VIhostIs DestrUCtUs pNs InColIs restItUtUS pax Vobis
29 PETRUS PAULUS VERBUM DEI MANET IN AETERNUM
30 PETRUS MIJN MOND ZAL UWEN LOF VERKONDIGEN PS 51-176 HERGOTEN, TER VERVANGING VAN DE
GEROOFDE KLOKKEN, AD 1948
31 JOHANNES , ,,GOD IS LIEFDE'' JOH 4-86
32 JACOBUS ,,DE TOEKOMST DES HEEREN GENAAKT'' JAC 5-86
33 S. MARIA KLARENBEEK 1948
34 ORA PRO NOBIS KLARENBEEK 1948
35 pVLsV gerarDI pVLsor pro eXpVLsa eXpVLa eXpVLsore pVLso LAETA cVIVs nVNTll nVntla qVae
angeLVs nVntlo ossVintae
36 NEIGT UW OOR EN KOMT TOT MIJ HOORT EN UWE ZIEL ZAL LEVEN JES 55:3
HERGOTEN TER VERVANGING VAN DE GEROOFDE KLOKKEN AD 1948
37 GELOOFT HET EVANGELIE
38 MIJN NAAM IS JACOB HERGOTEN TER VERVANGING VAN DE GEROOFDE KLOK AD 1948
39 IN HONOREM S. APOLLONIAE D.D.R.D. AUGUSTINO STASSEN PASTORE GOLENSE, 40 AM SACERDOT
I I ANNUM FELICITER EXPLENTE DIE16 M MART I I 1947
40 IN HONORUM S. APOLLONIAE D.D.PAROCHIANI GOLENSES 1948
41 OBSTILERUNT ME+WITGARDIA PASTOR ET PAROCHIANA+AoDMi MDCCLXXV+JUBILAO
42 NOMEN MEUM EST MARIA+EGO SUM APOSTOLORUM AUDITUS PERTOTUM ORBEM SONITUS
43 ST ISODORUS VOCOR ORO PRO VOBIS AD DEUM
44 H JOSEPH ROTTERDAM 1948 JOSEPH
45 H JOSEPH ROTTERDAM 1948 LEONARDUS GERARDUS
46 H JOSEPH ROTTERDAM 1948 TERESIA
47 H. JOSEPH, BESCHERM ONS
48 H. PETRUS, STERK ONS
49 H. MARIA, BID VOOR ONS
50 IN 1948 VERVING IK DE KLOKDIE IN 1782 WERD GEGOTEN EN IN 1943 GEROOFD
51 VOCOR MARIA ET AD JESUM VOCO
52 BANA BAMA YIZANU MINU NZAMBI NDIMUTELA ANNO 1948
53 HADRIANUS VOVOS VOCO MORTUOS PLANGO
54 JOANNES
55 MARIA ANGELUS DOMINI NUN TRAVIT MARIAE
56 R.K. KERK O.L.V. ALTIJDDURENDE BIJSTAND
57 HORA RUIT13 JANUARI 1943 DEUS MANET 25 DECEMBER 1948
58 DONATUM A MR F. REEKERS1925 FURATUM 1943 RENOVATUM 1948
59 DONATUM A P.J.MEULEMAN 1925 FURATUM 1943 RENOVATUM 1948
60 DONATUM A MR F. REEKERS1925 FURATUM 1943 RENOVATUM 1948
61 DOOR ROOF EN BRUUT GEWELD GING D'OUDE KLOK VERLOREN IK DOE ZO'T GOD BEHAAGT
SLECHTS VREDESKLANKEN HOREN
62 JUBILATE DEO OMNISTERRA SERVITA DOMINO IN LAETITIA ZIMMER HEEFT MIJ GEGOTEN IN ADAM
24 NOV 1948 TER VERVANGING VAN DE KLOK GEGOTEN DOOR CLAUDE FREMY TE ADAM IN 1695
EN GEROOFD DOOR DE DUITSERS DEC 1942
63 IN NOMINE JESU PULSOR J.R. DOEVELAAR EN JOHa ANTa DOEVELAAR
64 AVE MARIA Wa FRERIKS
65 ITE AD SEF H.VLASKAMP
66 DE OUDE KLOK VERDWEEN DOOR VIJANDS OVERMACHT. MIJ SCHONK DE BURGERIJ ZICHZELV' EN 'T
NAGESLACHT. LOENEN ANNO 1949
67 IK HEET AUGUSTINUS PATROON DER PAROCHIE ANNO 1949
68 PHILPPUS WORDT IK GENOEMD PH.F.L.ESSER PASTOOR ANNO 1949
69 NA DE BEZETTING NACHT 1943 NIEUW INGEBRACHT 1949 ROEP IK TER KERK, LOOFT GODES WERK
70 SOLI DEO GLORIA NED HERV GEMEENTE VROUWENPOLDER 1949
71 MR B.F.VERSCHUUER, KERKVOOGD- L.TH.WALL-M. VAN DE KOPPEL, NOTABELEN-D. VAN AALST,
RENTMEESTER LEUR 1949
72 IN VRIJHEID LUID IK, U ALLEN BEDUID IK OM EEN TE ZIJN IN NOOD EN DOOD ZO DIENT EEN VADER
ALTEGADER, IN VREUGDE STERK, IN LIJDEN GROOT
73 ET EGO MONICA ET MEA VOX DENUO INVITAT AD ORATIONEM ET SACRIFICIUM 1889 1JULI 1949
74 geen opschrift
75 ALS GIJ VAN MIJ DE UREN TELT, VERGEET DAN NOOIT HET DUITS GEWELD
76 DIE DE KLOK HAALT UIT DE TOREN, HEEFT DE OORLOG AL VERLOREN
77 FOVE PRECANTES TRINITAS HILVERSUM ANNO 1949
78 PS 122 WIJ ZULLEN IN HET HUIS DES HEREN GAAN GEROOFD 1942 NIEUW GEGOTEN 1949
79 SOLI DEO GLORIA AMSTERDAM AD 1945
80 GEMEENTE BIERVLIET 1949
81 1766 GEBOREN. 1943 DOOR 'S VYANDS MACHT VERLOREN. 1949 DOOR EENDRACHT VAN MIJN DORP
HERBOREN
82 PS 89 WELGELUKZALIG IS HET VOLK DAT HET GEKLANK KENT GEGOTEN IN 1949 TER VERVANG-
ING VAN DE IN 1942 GEROOFDE KLOK
83 MIJN VOORGANGSTER WERD IN 1680 DOOR MAMMES FREMY TE AMSTERDAM VERVAARDIGD
EN GEROOFD DOOR DE DUITSERS IN DEC 1942 ZIMMER GOOT MIJ IN 1949 TE AMSTERDAM
84 MIJN VOORGANGSTER, DOOR DE DUITSERS GEROOFD DEC 1942 WAS IN 1839 GEGOTEN DOOR
J.ZIMMER. ZIJN ACHTERKLEINZOON MAAKTE MIJ IN 1949 TE AMSTERDAM
85 TER VERVANGING VAN DE DOOR PIETER SEEST 1N 1790 GEGOTEN EN DOOR DE DUITSERS IN
1942 GEROOFDE KLOK
86 KOMT, WANT ALLES IS NU GEREED. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE ZEIST 1949
87 GEMEENTEKLOK VAN SCHOORL ANNO 1949 MR C.A.J. JOCHEMS BURGEMEESTER H.SELHORST
EN C.KAANDORP WETHOUDERS W.K. BELONJE SECRETARIS
88 zie nr 87
89 RENOVATUM AD 1950
90 HIJ DIE U ROEPT, IS GETROUW. 1 THESS 5 Vs 24
HERGOTEN TER VERVANGING VAN DE GEROOFDE KLOK AD 1950
91 HET WOORD DES KRUISES IS EEN KRACHT GODS
HERGOTEN TER VERVANGING VAN DE GEROOFDE KLOK AD 1950
92 DE HOGE GOD ALLEEN ZIJ DE EER
HERGOTEN TER VERVANGING VAN DE GEROOFDE KLOK AD 1950
93 KOMT, LAAT ONS DE HERE VROLIJK ZINGEN
HERGOTEN TER VERVANGING VAN DE GEROOFDE KLOK AD 1950
94 ERE ZIJ GOD IN DE HOOGSTE HEMELEN LUC. 2 Vs 14A
95 Ao 1794-1944 VOOR D'AMBACHTSHERENKLOK IN OORLOGSTIJD VERLOREN,
Ao 1950 WIL IK, TOT LOF VAN GOD, EEN NIEUW GELUID DOEN HOREN
96 1766 BIJ LAAIE BRAND VERLOREN 1768 UIT PUIN EN AS HERBOREN 1943 GESCHONDEN DOOR
GEWELD 1951 IN VREDE VRIJ HERSTELD
97 1768 AL BEN IK KLEIJNDER ALS MIJN MAAT EN MINDER IN GEWICHT NOGTANS WEK IK HET VOLK EN
ROEPSE TOT HUN PLICHT 1951
98 HOORT DES HEEREN WOORD KERKVOOGDEN K.TREFFERS, J. DE RAAD, A.VOS
99 geen opgegoten opschrift
100 1943 DE OUDE VIEL IN DES VIJANDS HAND, 1945 NU LUID OVER DIT WIJDE LAND
101 IK BEN SLECHTS EEN KLINKENDMETAAL, MAAR WORDT DOOR DUIZENDEN GEHOORD IK WERk
DOOR MIJN SIMPELE TAAL, TOT AANDACHT VOOR GOD EN ZIJN WOORD
102 MARANATHA KERK, LAND, LAND, LAND, HOOR DES HEEREN WOORD JER.22:29 1952
103 SOLI DEO GLORIA. DE IN 1941 AANGEBRACHT KLOK....................................................?
104 VERBUM DOMINI MANET IN AETERNUM. DE OUDE KLOK IN 1608 GEGOTEN...................?
105 KOMT ALLEN HERWAARTS TOT MIJ, ALLEN DIE VERMOEID EN BELAST ZIJN, EN IK ZAL U RUST GEVEN.
DE OUDE KLOK IN 1727 GEGOTEN...................?
106 O, LAND, LAND, LAND, HOOR DES HEREN WOORD. DE OUDE KLOK IN 1727 GEGOTEN DOOR................?
107 DE HEER IS WAARLIJK OPGESTAAN
108 GEREFORMEERDE KERK LUTTELGEEST 1954
109 GESCHENK STEENTJESFONDS ANNO 1954
110 DIE IN MIJ GELOOFT ZAL LEVEN. JOH 11:35