HERKOMST VAN DE KLOMP IN DE ZAANSTREEK.


In de Zaanstreek werden geen klompen gemaakt, maar aangevoerd uit voornamelijk het zuiden en oosten van het land (veel wilg en populierenhout aanwezig was). In de Zaanstreek, maar ook elders in Noord-Holland, werden puntneuzen gedragen met de bijnaam 'vogeltjes' uit de provincie Overijsel (Enter). Ook Noord-Brabant was leverancier van gele ruitjesklompen; klompen met een puntige maar afgeplatte neus en met een uitgesneden ruitjespatroon (Best – Van Aarle Klompenfabriek)
De firma Zaman in de Oostzijde, Zaandam was tot aan het begin van de tweede wereldoorlog de bekendste groothandel. Klompen kocht je op de veemarkt in Purmerend en in Zaandam waren er heel wat winkels die schildersbenodigdheden, petroleum en huishoudelijke artikelen, maar ook klompen verkochten.
Verkoopadressen:
Op de Zuiddijk een verkoop adres bij de Hanenpadsluis, je moest dan achterom via een trap in de steeg de dijk af, ook op de Zuiddijk Fa. Voren IJzerwinkel (tegenwoordig sleutels).
In de Oostzijde ter hoogte van de voormalige gortpellerij van Zwaardemaker de winkel van Van de Brink (noot1) en een winkel ter hoogte van de voormalige verffabriek van Pieter Schoen.
Op het Kalf had je de vroegere winkel van schildersbedr. Brandt.

Tenslotte is er nog een winkel in huishoudelijke artikelen geweest, met een “klompen hoek” aan de Westzijde tegen over de voormalige Ambachtschool.

Meubelmaker Yff maakte in z'n timmerwerkplaats aan het begin van de Zuiddijk (Prinsenpad) in de zestiger jaren grote hoeveelheden klompjes voor klederdrachtpoppen.

In Koog a/d Zaan verkocht kruidenier Kluwer ook klompen ter hoogte van het Relkepad.

In de Tweede Wereldoorlog heeft de Fa. Bruynzeel aan de Pieter Ghysenlaan, van alles gedaan
om personeel aan de berucht Arbeiseinsatz te onttrekken, door o.a. versleten klompen te verzolen

WIE LIEPEN ER OP KLOMPEN:

Vlak voor en na de Eerste Wereldoorlog droeg driekwart van de bevolking klompen droeg.
In beroepen met natte vloeren zoals zuivelbedrijven en in fabrieken met “nat” werk, maar natuurlijk ook op de boerderij.
Over het algemeen dienden klompen er voor om zowel schoenen uit te sparen uit zuinigheid als om budgetaire redenen.
Dat kwam ook voort uit het gebrekkige onderhoud van paden en wegen. De padverordering schreef voor dat ieder de weg voor z'n huis zelf moest onderhouden en dat gebeurde vaak met wat er maar voorhanden was.

(Noot 2).Nog in de vijftiger jaren toen het gebruik van klompen afnam, melde een huisarts in Zaandam; “... het is daar zo'n modderboel, de mensen lopen het hele jaar op klompen".

Tegenwoordig is er van de verkoop van klompen veel minder terug te vinden of het moet bij Kooymans op de Zaanschans in Koog Zaandijk.

- Noot 1:
- "De ijzerhandel van Klerk/vd Brink. Daar worden klompen gekocht evenals bij Fijma. Meestal zijn de klompen van blank hourt, maar er worden ook gekleurde klompen verkocht. Klompen zijn in de eerste helft van 1900 een belangrijk schoeisel geweest. Tijdens de oorlog worden er kleppers en klompen gedragen. Als de klompen duur en schaars worden, wordt er rubber van auto- en fietsbanden gesneden en met kopspijkers er onder geslagen. Als ze te groot zijn kun je met stroo de te grote ruimte opvullen. s'Winters is het lopen op klompen aangenaam omdat je geen last had van koude voeten. een barst in het hout wordt gerepareerd met een ijzeren bandje." -

- Noot 2:
In de Oostzijde gingen de kinderen na de oorlog ,als gevolg van schaarste en geldgebrek, nog op klompen naar school, soms zelfs op blote voeten.

Noot 1 en 2 zijn een citaat uit:
- 'Aan de overkant van de Zaan lopen ze op klompen' - Piet Seijsener, Uitgeverij van den Berg

Bron:
-Wikipedia
-J. Van Aarle, Best, Noord Brabant
-Sjors van Leeuwen, molenaar verfmolen de Kat, Zaans Schans 12-09-2000
-beeldmateriaal Volkskrant